أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

158

قانون ( فارسى )

8 - زالو فرو داده و در معده گير كرده است يا چنگ در مرى زده است . 9 - بيمارى بواسير ، معده را دربرگرفته است . . قى كردن خون اين نه احتمال را دارد . حال به سببها بپردازيم . اگر خون قى كرده از اثر تركيدن يا در زبردن رگ است آن را سابقا در بحث از كليات شرح داده‌ايم و در اول اين گفتار نيز بحثى در اين زمينه داشتيم . اكنون بر توست تشخيص بدهى ، كه اين ترك برداشتن و انفجار كردن از اثر چيست ؟ آيا رگ ترك برده يا انفجار كرده بسيار سست و نازك شده است ؟ يا اينكه بسيار خشكيده و از غلظت زياد به خشكى يا به آسيب ديگرى مبتلا شده است ؟ بايد بدانى كه گاهى رخ مىدهد خون برآوردن از اثر نيروى بر مرام و درست سرچشمه مىگيرد . معده خون را به هر جهتى كه برايش امكان‌پذيرتر باشد پرت مىكند . ازاين‌رو بسيار اتفاق افتاده كه شخص مثلا به اندازهء دو رطل خون برآورده و آسوده و بهره ديده است . كه اين حالت را وقتى مىبينى كه زوايدى از طحال يا از كبد به معده ريزش كرده و آن زوايد قى شده و پرت گرديده است . تنها فرق ميان خون زائد ريزش كرده از طحال به معده با خون زايد ريزش كرده از كبد به معده اين است كه خون رسيده از طحال سياه‌رنگ و تيره است و ممكن است ترش‌مزه هم باشد . اگر خون قى شده از طحال يا كبد است كه به معده ريزش كرده و معده آن را از راه دهان پرت كرده است ، درد زياد همراه ندارد . گاهى مىبينى كه انسانى قى كرده و تكه گوشتهاى كوچكى در مواد قى شده دارد . اين از چيست ؟ گوشت زائد ازگيل‌مانند يا گوشت زائد ناسورى در معده روئيده است كه به وسيلهء تهوع از جا كنده شده و همراه قى بيرون آمده است . كسى كه هر نوع تبى داشته باشد و خون برآورد نشانهء بدى است امّا اگر تب نباشد و خون برآورد شايد بد نباشد . نشانيها چگونه بدانيم كه خون قى شده از معده يا از مرى است ؟ از تشخيص جاى دردمند - كه در حال قى كردن درد مىكند - مىتوان دانست كه خونريزى از معده است يا از مرى . مگر اينكه سرباز كردن رگ و خون جارى شدن از آن از تأكل و قرحه نباشد ، كه در اين حالت درد به آن اندازه نيست كه باز شدن رگ از اثر خوره باشد و همچنين جاى درد را تعيين كردن دشوار است . اگر خونريزى از اثر تأكل باشد و تأكل از اثر قرحه رخ داده شده باشد ، علامت قرحه را مىدانى ! آن را بياب تا بدانى كه سابقا قرحه‌اى در كار بوده است و خون به تدريج از آن جارى شده ؟ كه بعدا ممكن است فجأتا و به اندازهء زياد يورش آورده كه ناچار از راه دهان دفع شده است . اگر خون قى كردن از انسانى است كه صحيح و سالم است و از درد شكايت ندارد و بعد از